Een duurzaamheidsstrategie maken die blijft werken
De strategie is af, de directie heeft getekend, en dan gebeurt er iets tussen de directiekamer en de maandagochtend.
Het plan blijft hangen op de plek waar het echte werk begint, in de keuzes die mensen elke dag maken. Daar gaat deze pagina over. Hoe je een duurzaamheidsstrategie maakt die de organisatie ook gaat dragen, van de eerste visie tot de keuzes op de werkvloer.
Wat is een duurzaamheidsstrategie
Een duurzaamheidsstrategie is je richting voor de lange termijn, vertaald naar keuzes die je vandaag al maakt. Het beschrijft waar je organisatie naartoe wil op het gebied van milieu en samenleving, en hoe je daar stap voor stap komt. Het hoort bij je bedrijfsstrategie en leeft niet als los hoofdstuk ernaast.
Een goede strategie verbindt je ambitie aan je begroting, je inkoop, je mensen en je dagelijkse besluiten. En ze kijkt naar richting. De vraag is of je de goede kant op beweegt, en dat is iets anders dan een drempel halen die de regelgeving van je vraagt. Compliance vertelt je of je een norm haalt. Een strategie vertelt je of je de goede kant op gaat, ook als de norm nog niet bestaat.
Waarom de meeste stranden
De meeste strategieen stranden niet op ambitie. De richting is helder, de doelen staan op papier, en toch verandert er weinig. Dat komt doordat de strategie stopt waar het ontwerp begint. De vertaling naar rollen, routines en besluiten blijft liggen, en zonder die vertaling weet niemand op dinsdagochtend wat de strategie betekent voor zijn eigen werk.
Wie die kloof niet aanpakt, houdt een strategie die in essentie klopt en een dagelijkse praktijk die de oude manier van werken blijft najagen.
De doelen staan vast voor 2030. In het weekoverleg merk je er niets van.
Iedereen knikt bij de strategie. De keuzes vallen iedere keer de oude kant op.
Het plan leeft bij het duurzaamheidsteam en bij niemand anders.
Een duurzaamheidsstrategie maken met ABCD
Wij werken met het FSSD-raamwerk, een wetenschappelijk onderbouwde methode die al ruim dertig jaar in de praktijk wordt getest. Het stappenplan heet ABCD. Je leest het van vandaag naar een duurzame toekomst en weer terug, en je hoeft het raamwerk niet helemaal te kennen om de stappen te volgen.
Aandacht en visie
Beschrijf hoe een duurzame toekomst eruitziet, in een gedeelde taal. Hoe ziet je organisatie eruit als duurzaamheid normaal is. Dit toekomstbeeld is je vaste punt aan de horizon, los van wat vandaag haalbaar lijkt.
Basis en context
Breng in kaart waar je nu staat. Welke impact heeft je organisatie, op het milieu en op de mensen om je heen. De vier principes hieronder geven het kader, zodat je niet blijft hangen in losse themas.
Creatieve oplossingen
Welke stappen brengen je van vandaag naar dat toekomstbeeld. Backcasting redeneert terug vanuit succes, dus je bedenkt oplossingen die de goede kant op wijzen in plaats van door te bouwen op de huidige beperkingen.
Doen en prioriteren
Kies welke stappen eerst. Je weegt elke stap met drie vragen: brengt hij je de goede kant op, is hij een stevig platform voor de volgende stap, en levert hij genoeg op om door te kunnen. Daarna veranker je het in besluiten en gedrag.
De vier principes achter stap B
Bij stap B bepaal je waar je staat. Maar waartegen meet je dat. De vier duurzaamheidsprincipes geven dat kader. Ze beschrijven de voorwaarden waaronder een organisatie en de samenleving op lange termijn kunnen blijven bestaan. Geen wensenlijst, maar randvoorwaarden. In een duurzame samenleving neemt de natuur niet stelselmatig toe in het volgende.
Geen ophoping uit de aardkorst
Geen stelselmatig stijgende concentraties van stoffen uit de aardkorst, zoals fossiele brandstoffen, metalen en mineralen.
Geen ophoping van wat we maken
Geen stelselmatig stijgende concentraties van stoffen die de maatschappij produceert, zoals kunststoffen en chemische stoffen.
Geen aantasting van de natuur
Geen stelselmatige aantasting van natuur en ecosystemen met fysieke middelen, zoals ontbossing, bodemuitputting en overbevissing.
Geen belemmering van mensen
Mensen worden niet stelselmatig belemmerd in hun mogelijkheden om in hun behoeften te voorzien, van gezondheid en invloed tot competentie en betekenis.
Een voorbeeld
Een woningcorporatie had een duurzaamheidsstrategie met heldere doelen voor 2030, en toch liep de uitvoering vast. De doelen leefden bij het duurzaamheidsteam en bij niemand anders. We zijn begonnen bij het vertrekpunt, hebben de ambitie teruggebracht naar een paar besluiten die er echt toe deden, en die verankerd in het investeringsproces.
Vanaf dat moment kwam duurzaamheid bij elke grote keuze als vaste vraag terug, in plaats van als los agendapunt af en toe. De strategie veranderde niet. De manier waarop de organisatie ermee werkte wel.
De drie die we het vaakst zien
- Vooruit plannen vanuit vandaag, waardoor je ambitie nooit groter wordt dan je huidige beperkingen.
- De strategie als apart document behandelen, los van begroting en besluitvorming.
- Het ontwerp overslaan, de vertaling naar dagelijks gedrag, en hopen dat een helder plan zichzelf uitvoert. Het doet dat nooit.
Je hoeft dit niet alleen te doen
In onze tweedaagse FSSD-certificering leer je de methode stap voor stap toepassen op je eigen organisatie.
Wil je eerst weten waar je cultuur nu staat, doe dan de Embedding Scan, een zelfscan van veertig minuten over dertien themas. En als de vraag vooral bij de verankering zit, lees dan hoe je een duurzame cultuur bouwt.